Nieuw ademhalingsmasker: regel pasvorm en instructie vóór inzet
Voorkom dat een nieuw ademhalingsmasker direct in gebruik gaat. Organiseer selectie, pasvormcheck, instructie en een veilige overgang per zorgteam.
Een ziekenhuis vervangt een model ademhalingsbeschermingsmasker. De centrale voorraad is op tijd, maar afdelingen hebben verschillende gezichtsvormen, werksituaties en instructiebehoeften. Alleen dozen uitleveren maakt de bescherming nog niet uitvoerbaar.
Deze publicatie helpt inkoop, infectiepreventie, arbodeskundigen, leidinggevenden en planners om de overgang te organiseren. De inhoudelijke indicatie voor een masker en de beoordeling van individuele geschiktheid blijven bij de daarvoor aangewezen professionals en het lokale protocol.
Begin bij risico en passend beschermingsmiddel
Arboportaal beschrijft persoonlijke beschermingsmiddelen als laatste stap wanneer risico's niet voldoende met bron-, technische of organisatorische maatregelen kunnen worden voorkomen. Bij biologische agentia bepaalt de risico-inventarisatie en -evaluatie welke maatregelen nodig zijn. Een productwissel verandert die volgorde niet.
Laat de inhoudelijk verantwoordelijke daarom vaststellen voor welke werkzaamheden en situaties het nieuwe model is bedoeld. Leg vast welk bestaand protocol van toepassing is en wie afwijkingen beoordeelt. Een logistieke vervanging is geen zelfstandig besluit dat het masker voor iedere taak geschikt is.
Onderscheid pasvormcheck van pasvormtest
De Richtlijnendatabase omschrijft de pasvormcheck als een subjectieve controle door de zorgmedewerker direct na het opzetten en vóór patiëntcontact. De pasvormtest is een afzonderlijke objectieve beoordeling of een bepaald type ademhalingsbeschermingsmasker geschikt is voor het gezicht van de medewerker.
De module van 1 juli 2025 adviseert een routinematige pasvormtest niet voor iedereen, maar zegt wel dat de werkgever een goed passend masker, voorlichting en training moet bieden en een verzoek om een pasvormtest moet faciliteren. Maak dus geen algemene regel dat iedere medewerker altijd wordt getest, maar evenmin dat een test nooit nodig kan zijn.
Test de overgang met representatieve gebruikers
Plan vóór brede uitgifte een gecontroleerde proef met medewerkers uit de betrokken teams. Neem verschillen in gezichtsvorm, brilgebruik, communicatie en fysieke belasting mee. Laat de arbodeskundige of andere aangewezen deskundige bepalen welke signalen aanleiding geven tot een ander type, een andere maat of nadere beoordeling.
Registreer alleen wat de organisatie nodig heeft om veilig uit te geven en op te volgen. Een algemene voorraadregistratie hoeft geen medische of biometrische details te bevatten. Leg wel vast welk model beschikbaar is, wie de instructie verzorgt en waar een medewerker terechtkan wanneer de aansluiting niet goed is.
- betrokken afdelingen en werkzaamheden;
- beschikbare typen en maten;
- eigenaar van instructie en vragen;
- route bij onvoldoende aansluiting;
- besluitmoment voor brede invoering.
Maak instructie onderdeel van de dienststart
Zorg dat medewerkers vóór de eerste inzet weten hoe zij het nieuwe masker volgens de productinstructie opzetten, afnemen en controleren. Oefen de pasvormcheck met het daadwerkelijk uitgegeven model. Alleen een bericht in het intranet is onvoldoende wanneer de handeling in de praktijk moet worden beheerst.
Plan instructiemomenten zo dat ook avond-, nacht- en flexmedewerkers worden bereikt. Wijs per afdeling een herkenbaar aanspreekpunt aan en voorkom dat een planner zelf inhoudelijke geschiktheid moet beoordelen. De planner mag wel controleren of de vereiste instructie aantoonbaar is geregeld voordat iemand wordt ingepland voor de betreffende werkzaamheden.
Voorkom een oncontroleerbare voorraadwissel
Een restvoorraad van het oude model naast het nieuwe model kan verwarring geven. Spreek af vanaf wanneer welk model wordt gebruikt, welke uitzonderingen tijdelijk gelden en wie daarover beslist. Houd noodvoorraad herkenbaar en voorkom dat medewerkers zonder uitleg tussen modellen wisselen.
Een terugroepactie, leveringsprobleem of kwaliteitsmelding vraagt om dezelfde bestuurbare route. Koppel voorraad, instructie en meldingen aan één overgangsplan. Zo kan de organisatie gericht bepalen welke teams zijn geraakt en welke aanvullende maatregel nodig is, zonder op basis van aannames alle inzet stil te leggen.
Evalueer aansluiting en uitvoerbaarheid na invoering
Vraag na de eerste diensten of medewerkers het masker correct konden gebruiken, de pasvormcheck begrepen en een alternatief konden krijgen wanneer aansluiting ontbrak. Bespreek terugkerende knelpunten met infectiepreventie, arbo en inkoop. Een hoog verbruik kan bijvoorbeeld zowel op extra zorgvraag als op onduidelijke uitgifte wijzen.
Beoordeel klachten of incidenten via de bestaande kwaliteits- en arboprocedure. Trek uit één melding geen algemene conclusie over een product en laat de inhoudelijk deskundige bepalen welk onderzoek nodig is. Pas instructie, assortiment of overgangsafspraken aantoonbaar aan wanneer de evaluatie daar aanleiding toe geeft.
Praktijkcheck
Controle vóór brede uitgifte
- De toepasselijke werkzaamheden en beschermingsindicatie zijn vastgesteld.
- Representatieve gebruikers hebben de overgang met het nieuwe model doorlopen.
- Instructie en pasvormcheck zijn vóór de eerste inzet georganiseerd.
- Er is een deskundige route voor onvoldoende aansluiting en testverzoeken.
- Oud en nieuw assortiment hebben een herkenbare overgangsafspraak.
- Evaluatie, meldingen en eventuele bijsturing hebben een eigenaar.
Conclusie
Behandel een nieuw ademhalingsmasker als een verandering in de werkorganisatie, niet alleen als een inkoopmoment. Koppel risico, assortiment, instructie, pasvorm en opvolging voordat het model breed wordt ingezet. Bronnen gecontroleerd op 16 oktober 2026.
Bronnen
Gebruikte primaire bronnen
- Persoonlijke beschermingsmiddelen: Pasvormtest (fittest), 1 juli 2025Richtlijnendatabase — Federatie Medisch Specialisten
- AdemhalingsbeschermingArboportaal — Ministerie van SZW
- Maatregelen bij biologische agentiaArboportaal — Ministerie van SZW
Laatste inhoudelijke controle: 16 oktober 2026. Deze publicatie is algemene informatie en geen juridisch, medisch of individueel arbeidsrechtelijk advies.